Chryzantemy i chłód: co nowe badanie genu mówi o zimowaniu w Polsce
Gen CmDREBa decyduje, kiedy chryzantema wznawia wzrost i kwitnie po chłodzie. Sprawdź, jak zimować chryzantemy gruntowe i doniczkowe w polskim klimacie.
Gen CmDREBa reguluje sezonowy wzrost i kwitnienie chryzantem, a jego aktywność rośnie wraz z długotrwałym chłodem. Odkrycie, opisane w Nature Communications pod koniec lipca 2026 roku przez zespół kierowany przez Tianhua Jianga i Chao Ma, wyjaśnia mechanizm, który od lat intryguje ogrodników: dlaczego chryzantemy po zimie potrzebują odpowiedniego okresu chłodu, zanim znów ruszą w górę i zakwitną.
Jak chłód wpływa na chryzantemy?
Chłód nie jest dla chryzantem wyłącznie zagrożeniem. Badacze wykazali, że przy długotrwałych niskich temperaturach gen CmDREBa jest bardziej aktywny, a to hamuje wydłużanie pędów. Gdy temperatura rośnie, aktywność tego genu spada i roślina może wznowić wzrost. Gen wpływa przy tym na działanie innych genów z grupy MAF, co tłumaczy, dlaczego rośliny po przejściu przez zimę ponownie wydłużają pędy i odzyskują zdolność kwitnienia.
W eksperymencie kluczowe zmiany zachodziły w wierzchołkach pędów. To właśnie tam roślina „decyduje”, czy przejdzie od fazy spoczynku do wzrostu, dlatego w praktyce ogrodniczej warto dbać o te części w okresie przezimowania.
Dlaczego nie każda odmiana potrzebuje tyle samo chłodu?
Wymagania dotyczące chłodu zależą od odmiany. Nie każda chryzantema potrzebuje sześciu tygodni niskich temperatur. Osobną rolę odgrywa skracający się dzień, który u wielu odmian pobudza tworzenie pąków. Zapotrzebowanie na chłód i mrozoodporność to dwie różne cechy: roślina może dobrze znosić mróz, a mimo to wymagać określonego okresu chłodu, by poprawnie zakwitnąć.
Jak zimować chryzantemy gruntowe w polskim klimacie?
Na rabacie zimują wybrane odmiany mrozoodporne, które dobrze radzą sobie w polskich warunkach. Po pierwszych przymrozkach pędy należy skrócić, a podstawę roślin okryć stroiszem iglastym. Ochrona przed wiatrem i wilgocią zimową jest równie ważna jak sama temperatura.
| Typ chryzantemy | Mrozoodporność | Zalecane postępowanie zimą |
|---|---|---|
| Gruntowa, wybrana odmiana mrozoodporna | Tak | Skrócić pędy po przymrozkach, okryć stroiszem iglastym |
| Doniczkowa sprzedawana przed 1 listopada | Brak selekcji | Traktować jako dekorację, nie jako roślinę do zimowania na dworze |
| Doniczkowa o nieznanej mrozoodporności | Nieznana | Chłodne, jasne pomieszczenie, dodatnia temperatura, ograniczone podlewanie, bez nawożenia |
Jakie stanowisko wybrać?
Najlepiej sprawdza się miejsce słoneczne, osłonięte od wiatru, z żyzną i przepuszczalną glebą. Należy unikać zastoin wody, bo to największe zagrożenie dla korzeni w chłodnym okresie.
Jak przezimować chryzantemy doniczkowe?
Doniczkowe rośliny o nieznanej mrozoodporności najlepiej przenieść do chłodnego, jasnego pomieszczenia, w którym temperatura nie spada poniżej zera. Podlewanie należy ograniczyć, a nawożenia w tym czasie nie stosować. Wiosną podlewanie zwiększa się stopniowo, wraz z przebudzeniem rośliny.
Sztuczne schładzanie w lodówce nie jest zalecane. Taki sposób nie odtwarza naturalnych warunków, w których roślina reaguje na długotrwały chłód i zmieniającą się długość dnia.
Co to oznacza dla Ciebie?
Dla ogrodnika w Polsce najważniejszy wniosek jest praktyczny: zanim zdecydujesz o zimowaniu chryzantemy, sprawdź, czy to odmiana mrozoodporna, czy roślina dekoracyjna sprzedawana jesienią. Pierwsza może zostać na rabacie, z odpowiednią osłoną. Druga wymaga przeniesienia do chłodnego pomieszczenia i ostrożnego podlewania. Badanie pokazuje, że odpowiedź rośliny na chłód zależy od genetyki odmiany, więc to, co sprawdziło się u sąsiada, nie zawsze zadziała w Twoim ogrodzie.
Najczęstsze pytania
Czy każda chryzantema musi przejść zimą przez mróz?
Nie. Wymagania dotyczące chłodu zależą od odmiany, a niektóre odmiany potrzebują krótszego okresu niskich temperatur niż inne. Zapotrzebowanie na chłód jest odrębną cechą od mrozoodporności.
Jak długo chryzantemy potrzebują chłodu, aby ponownie zakwitnąć?
W badaniu opublikowanym 27 lipca 2026 roku w Nature Communications rośliny poddano sześciotygodniowemu działaniu temperatury 4°C, po czym przeniesiono je do cieplejszych warunków. Sześć tygodni dotyczyło wybranych odmian, nie wszystkich.
Dlaczego chryzantemy doniczkowe sprzedawane jesienią trudno przezimować na zewnątrz?
Część roślin kupowanych przed 1 listopada ma charakter dekoracyjny i nie przeszła selekcji pod kątem mrozoodporności. Przed zimą warto ustalić, jaka to odmiana, zanim wystawisz ją na mróz.
Jak zimować chryzantemy gruntowe na rabacie?
Pędy skraca się po pierwszych przymrozkach, a podstawę okrywa się stroiszem iglastym. Stanowisko powinno być słoneczne, osłonięte od wiatru, z żyzną, przepuszczalną glebą.
Na podstawie: Zielony Ogródek Portal. Tekst opracowany redakcyjnie.