Ogród i Balkon

Dzień Jeża 10 listopada: jak zapewnić jeżom schronienie zimą

Dzień Jeża przypada 10 listopada. Sprawdź, jak zimą zapewnić jeżom bezpieczne schronienie, czego unikać przy jesiennych porządkach i jak pomóc rannemu…

12.11.2026 — Marek Figurski
A detailed photograph of a hedgehog peeking out from a wooden shelter in a garden setting.
Fot. Alexas Fotos / Pexels · Pexels License

Dzień Jeża, obchodzony 10 listopada, przypomina o potrzebach jednego z najbardziej znanych zwierząt w polskich ogrodach. Jeże są aktywne głównie nocą i zimą potrzebują spokojnego, zacisznego miejsca do przetrwania, dlatego jesienne porządki w ogrodzie mają dla nich realne znaczenie.

Czym jest Dzień Jeża i dlaczego warto go znać?

Dzień Jeża to nieoficjalne święto przyrodnicze, obchodzone co roku 10 listopada. Nie jest ustanowione przepisami, ale dobrze wpisuje się w jesienny czas, gdy ogrodnicy zaczynają sprzątać przed zimą. To właśnie wtedy łatwo przypadkiem zniszczyć kryjówkę, w której zwierzę zamierza spędzić najtrudniejsze miesiące.

Druga edycja tego wydarzenia odbyła się 7 listopada w Katowicach. Zapowiadała ją Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach, a hasłem przewodnim było „Dzikie niech pozostanie dzikie”. Hasło dobrze oddaje istotę sprawy: jeż nie potrzebuje wielkich zabiegów człowieka, lecz odpowiedniej przestrzeni i spokoju.

Jakie gatunki jeży żyją w Polsce i czy są chronione?

W Polsce występują dwa gatunki jeży: jeż wschodni i jeż zachodni. Oba są objęte częściową ochroną gatunkową, co oznacza, że nie wolno ich bezprawnie płoszyć, chwytać ani niszczyć ich siedlisk w sposób, który narusza przepisy. Dla przeciętnego ogrodnika najważniejsze jest jedno: jeż to chroniony mieszkaniec ogrodu, a nie szkodnik.

Jak zimą zapewnić jeżom schronienie?

Jeż przez zimę wchodzi w hibernację. W tym stanie spada temperatura jego ciała, zwalnia tętno i przemiany materii. Organizm oszczędza energię, ale zwierzę musi mieć miejsce, w którym nic go nie zakłóci. Przygotowanie kryjówki to jedna z najprostszych form pomocy.

Sterta suchych liści i gałęzi

Najtańszym rozwiązaniem jest pozostawienie w zacisznym kącie ogrodu stosu suchych liści i gałęzi. Miejsce powinno być osłonięte od wiatru i wilgoci. Dobrze sprawdzają się rogi działki za krzewami lub przy żywopłocie, gdzie nikt nie chodzi na co dzień.

Domek dla jeża

Jeżeli w ogrodzie brakuje naturalnych zakamarków, można ustawić domek dla jeża. Kluczowa jest lokalizacja: spokojne miejsce, daleko od ruchu ludzi i zwierząt domowych. Domek nie musi być skomplikowany, ważne, by zwierzę czuło się w nim bezpiecznie.

Jakie prace w ogrodzie mogą zagrozić jeżom?

Najwięcej jeży ginie nie z powodu drapieżników, lecz w wyniku działań człowieka. Poniższa tabela zestawia najczęstsze zagrożenia z tym, jak można im zapobiec.

ZagrożenieJak ograniczyć ryzyko
Grabienie i porządki ogrodowePrzed grabieniem sprawdzić, czy w liściach nie ma zwierzęcia
Koszenie trawyNajpierw sprawdzić miejsce, w którym zwierzę może się ukrywać
Usuwanie zarośli i liściZostawić fragmenty dzikiej roślinności w odległym kącie działki
Zabudowa terenówZachować przejścia i zielone pasy, przez które jeże mogą się przemieszczać

Zalecenie RDOŚ w Warszawie jest proste: przed każdym grabieniem czy koszeniem warto upewnić się, że w stercie liści lub w trawie nie ma śpiącego jeża. Stare sterty liści i gałęzi nie powinny być rozgarniane bez sprawdzenia, ponieważ mogą być zasiedlone.

Czym karmić jeże, a czego im nie podawać?

Jeże jedzą głównie bezkręgowce, owady, dżdżownice i ślimaki. Nie potrzebują mleka, które może powodować problemy trawienne, dlatego nie należy go im podawać. Zamiast tego warto ustawić w ogrodzie płytkie naczynie ze świeżą wodą i regularnie je myć, aby woda pozostawała czysta.

Co zrobić, gdy znajdziesz rannego jeża?

Jeż aktywny w ciągu dnia, osłabiony lub ranny wymaga interwencji. Nie należy go samodzielnie karmić ani przetrzymywać w domu bez fachowej opinii. Trzeba skontaktować się z weterynarzem, strażą miejską lub ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt, które wiedzą, jak udzielić pomocy.

Co to oznacza dla Ciebie?

Dzień Jeża jest dobrą okazją, by przed zimą przejrzeć swój ogród pod kątem tego, czy nie zagraża on zwierzętom. Najważniejsze jest, by przed grabieniem i koszeniem sprawdzić miejsce, nie rozgarniać starych stert i zostawić zacisznie położone schronienie. Jeśli mieszkasz w pobliżu zabudowy lub masz duży ogród, warto zachować fragmenty dzikiej roślinności. Te proste nawyki pomagają jeżom przetrwać zimę, a ogrodowi służą jako naturalny pomocnik w walce ze ślimakami i owadami.

Najczęstsze pytania

Kiedy obchodzimy Dzień Jeża?

Dzień Jeża przypada 10 listopada. To nieoficjalne święto przyrodnicze, które zwraca uwagę na los jeży przed nadejściem zimy.

Jakie gatunki jeży występują w Polsce?

W Polsce żyją dwa gatunki jeży: jeż wschodni i jeż zachodni. Oba są objęte częściową ochroną gatunkową.

Jak zrobić schronienie dla jeża na zimę?

Najprościej pozostawić w zacisznym miejscu stertę suchych liści i gałęzi. Można też ustawić domek dla jeża w spokojnym miejscu, z dala od ruchu ludzi i zwierząt domowych.

Czy można podawać jeżom mleko?

Nie. Mleko może powodować problemy trawienne, dlatego nie należy go podawać jeżom. Zamiast tego warto zapewnić płytkie naczynie ze świeżą wodą.

Co zrobić, gdy znajdę rannego jeża w ciągu dnia?

Zwierzę ranne, osłabione lub aktywne w dzień wymaga pomocy. Należy skontaktować się z weterynarzem, strażą miejską lub ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt.

Na podstawie: Zielony Ogródek Portal. Tekst opracowany redakcyjnie.