Jesienne porządki w ogrodzie a pożyteczne owady – jak nie zniszczyć ich zimowisk
Dlaczego PIORiN radzi zostawić część ogrodu nieruszoną na zimę? Sprawdź, gdzie zimują biedronki, trzmiele i dzikie pszczoły oraz jak sprzątać bez szkody.
Zostawienie części ogrodu nieuporządkowanej na zimę pozwala przetrwać pożytecznym owadom, które później chronią rośliny przed mszycami i gąsienicami. Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) zaleca, by podczas jesiennych porządków nie usuwać wszystkiego, co opada na ziemię i zalega w zakamarkach ogrodu.
Dlaczego zbyt staranne sprzątanie ogrodu szkodzi?
Nadmierne porządki oznaczają zwykle utratę miejsc, w których zimują owady. Wiele gatunków przechodzi chłodne miesiące nie jako dorosłe osobniki, lecz w postaci larw, poczwarek albo jaj. Kryjówką dla nich są opadłe liście, suche łodygi, kora drzew i wierzchnia warstwa gleby. Usunięcie tych elementów często oznacza, że wiosną w ogrodzie brakuje zapylaczy i naturalnych wrogów szkodników.
Warto pamiętać, że owady zimujące w ogrodzie to nie tylko ozdoba. To sprzymierzeńcy, którzy w sezonie wegetacyjnym ograniczają liczebność mszyc, gąsienic i innych szkodników, a jednocześnie wspierają zapylanie roślin.
Które pożyteczne owady zimują w ogrodzie i gdzie?
Poniższa tabela zestawia najczęściej spotykane grupy owadów z miejscami, w których przeczekują zimę.
| Owad | Miejsce zimowania | Stadium zimowania |
|---|---|---|
| Biedronki | pod korą, w stertach liści, w drewnie, w szczelinach budynków | dorosłe |
| Złotooki | ściółka, kora, altany, garaże | dorosłe lub stadia młodocianych |
| Biegacze | pod liśćmi, kamieniami, w martwym drewnie | różne |
| Dzikie pszczoły | puste łodygi, otwory w drewnie, szczeliny, ziemia | różne |
| Trzmiele (młode, zapłodnione królowe) | gleba | dorosłe królowe |
| Motyle | liście, pod korą, w ściółce | dorosłe, jaja, gąsienice lub poczwarki |
Z tabeli wynika, że większość zimowisk znajduje się tuż przy ziemi lub w drewnie. Oznacza to, że najważniejsze są miejsca najmniej dotykane przez grabie i sekator.
Jak zostawić zimowiska w ogrodzie krok po kroku?
Nie trzeba rezygnować z porządku. Wystarczy zmienić sposób, w jaki sprzątamy.
Pozostaw suche łodygi bylin
Łodygi jeżówek, rudbekii czy jesiennych ziół można ściąć dopiero wiosną. W ich wnętrzu zimują dzikie pszczoły i inne drobne owady.
Zachowaj kępy traw
Kępy traw ozdobnych i trawy rosnące w dzikich zakątkach stanowią schronienie dla wielu gatunków. Nie warto ich zbyt krótko przycinać jesienią.
Nie przekopuj każdego fragmentu ziemi
Gleba, w której zimują trzmiele i inne owady, nie powinna być przekopywana. Wystarczy wybrać jeden zakątek, który pozostanie w spokoju do wiosny.
Wyznacz spokojne miejsca
Najlepiej zostawić kilka fragmentów ogrodu z dala od ścieżek i miejsc wypoczynku. Dzięki temu owady nie są płoszone, a domowy porządek nie cierpi.
Kiedy usuwać liście i pędy z ogrodu?
Istnieją sytuacje, w których usunięcie materiału roślinnego jest konieczne. Liście z objawami chorób oraz pędy zasiedlone szkodnikami należy zebrać i wynieść z ogrodu. Przykładem są róże porażone czarną plamistością. Ich liście mogą sprzyjać rozwojowi patogenów, więc lepiej nie zostawiać ich na ziemi.
Osobnego podejścia wymagają rozety bylin. Gruba, mokra warstwa liści leżąca bezpośrednio na nich sprzyja gniciu. Warto ją w takim miejscu lekko przerzedzić.
Inaczej wygląda sytuacja na ścieżkach, schodach i trawniku. Tam opadłe liście mogą stać się niebezpieczne, bo robią się śliskie i tworzą szczelną pokrywę, która dusi trawę. Te miejsca wymagają regularnego sprzątania.
Jak wiosną porządkować ogród, żeby nie przeszkadzać owadom?
Wiosenne prace warto rozłożyć w czasie. Zamiast jednorazowego wielkiego sprzątania, lepiej działać etapami, zostawiając część schronień aż do momentu, gdy owady ponownie staną się aktywne. Dzięki temu nie tracą one domu w najmniej odpowiednim momencie.
Co to oznacza dla Ciebie?
Jesienne porządki nie muszą oznaczać pustego, wysprzątanego ogrodu. Wystarczy świadomie zostawić kilka miejsc: kępę traw, suche łodygi, kawałek nieprzekopanej ziemi i stertę liści w ustronnym kącie. To prosta inwestycja, która wiosną zwraca się w postaci mniejszej liczby szkodników i lepszego zapylania. Pamiętaj jednak o wyjątkach. Chore liście i zaatakowane pędy usuwaj zawsze, a ścieżki i schody sprzątaj na bieżąco, by uniknąć poślizgnięcia się.
Najczęstsze pytania
Czy trzeba usuwać wszystkie liście jesienią w ogrodzie?
Nie. Część liści warto zostawić, bo stanowią kryjówkę dla wielu pożytecznych owadów. Usuwać należy tylko liście z chorobami oraz te, które zalegają na przejściach i tworzą śliską warstwę.
Gdzie zimują biedronki w ogrodzie?
Biedronki szukają schronienia pod korą drzew, w stertach liści, w drewnie oraz w szczelinach budynków. Dlatego kopiec z gałęzi lub kawałek martwego drewna w kącie ogrodu może im bardzo pomóc.
Jak pomóc dzikim pszczołom przetrwać zimę?
Dzikie pszczoły zimują w pustych łodygach, otworach w drewnie, szczelinach i w ziemi. Pozostawienie suchych łodyg bylin oraz nieprzekopanego fragmentu gleby daje im szansę na przetrwanie.
Kiedy wiosną zacząć porządkowanie ogrodu?
Najlepiej robić to stopniowo, w miarę jak owady budzą się do życia. Dzięki temu schronienia nie znikają od razu, a organizmy mają czas wrócić do aktywności.
Na podstawie: Zielony Ogródek Portal. Tekst opracowany redakcyjnie.