Chryzantemy ogrodowe: odmiany, uprawa i rozmnażanie w polskim klimacie
Poznaj odmiany chryzantem ogrodowych, dowiedz się, jak je rozmnażać i jak zimować je w polskim ogrodzie. Praktyczny poradnik z kalendarzem prac.
Chryzantema ogrodowa to bylina, która w Polsce kwitnie w październiku i listopadzie i znosi przymrozki poniżej zera, także na kwiatach. Pochodzi z Azji Wschodniej, z obszaru obejmującego Chiny, Japonię i Koreę, a jej jesienna pora kwitnienia sprawia, że wciąż jest chętnie sadzona w ogrodach i na balkonach.
Jakie typy chryzantem wybrać do ogrodu i na balkon?
Chryzantemy różnią się pokrojem, wielkością kwiatów i wymaganiami, dlatego przed zakupem warto sprawdzić, do którego typu należy wybrana roślina. Poniższa tabela zestawia najważniejsze cechy trzech grup, z którymi spotyka się większość ogrodników.
| Typ | Charakterystyka | Wysokość lub pokrój | Uwagi praktyczne |
|---|---|---|---|
| Doniczkowe | Półkulisty pokrój | Zwarty | Sprzedawane tuż przed 1 listopada |
| Wielkokwiatowe | Jeden kwiat na łodydze | Zależy od odmiany | Wymagają plauzowania |
| Ogrodowe | Kwiaty pojedyncze lub półpełne, silny zapach | Zwykle ok. 100 cm | Zimują w gruncie przy odpowiedniej glebie |
Chryzantemy doniczkowe to rośliny o zwartym, półkulistym pokroju, które najczęściej kupuje się na jesienne dekoracje. Odmiany wielkokwiatowe dają jeden duży kwiat na łodydze, co wymaga regularnego plauzowania, czyli usuwania zbędnych pąków. Najbardziej przydatne w ogrodzie są jednak odmiany ogrodowe.
Które odmiany rosną bez podpierania, a które wymagają wsparcia?
Przy wyborze odmiany warto zwrócić uwagę na to, ile miejsca ma roślina i czy będzie potrzebowała podpór.
Odmiany o sztywnych pędach
Pędy takich chryzantem są mocne i nie wymagają dodatkowego podpierania. Do tej grupy należą „Poesie” oraz „Cousin Joan”, dlatego dobrze sprawdzają się w miejscach, gdzie nie ma czasu na stawianie tyczek.
Wysokie odmiany
Odmiana „Romantica” może osiągnąć ponad 200 cm wysokości, więc wymaga podparcia. Lepiej postawić ją z tyczką już na wiosnę, zanim pędy zaczną się mocno rozrastać.
Jak rozmnażać chryzantemy krok po kroku?
Najprostszym sposobem jest rozmnażanie przez odrosty korzeniowe. Sadzenie można wykonać w dwóch terminach: od września do listopada albo od kwietnia do maja.
Młode rozetki, które nie mają jeszcze korzeni, wymagają większej uwagi. Przez 2–3 tygodnie należy je regularnie podlewać, aż zakorzenią się w podłożu. Zbyt sucha ziemia w tym czasie może zahamować ukorzenianie.
Czy chryzantemy trzeba okrywać na zimę?
Chryzantemy ogrodowe można zostawić zimą bez okrywania, a łodyg nie trzeba ścinać przed wiosną. Największym zagrożeniem nie jest mróz, lecz mokra ziemia, dlatego to podłoże decyduje o przetrwaniu rośliny. Warto zadbać o przepuszczalność gleby, dodając żwir lub kompost.
Kiedy i jak przeprowadzić wiosenne porządki?
Wiosenne prace warto zacząć na początku kwietnia. Wtedy wycina się stare pędy przy samej ziemi, aby zrobić miejsce dla nowych.
Kępy chryzantem z czasem tracą wigor, dlatego co kilka lat trzeba je odmładzać. Polega to na podziale kępy szpadlem i ponownym posadzeniu fragmentów z młodszymi częściami korzeni.
Co to oznacza dla Ciebie?
Dla początkującego ogrodnika najważniejsze są dwie decyzje: wybór odmiany i przygotowanie stanowiska. Jeśli masz mało miejsca lub nie chcesz się bawić w podpory, postaw na odmiany o sztywnych pędach. Jeśli zależy Ci na wysokich kwiatach, zaplanuj tyczki od początku.
Drugą kwestią jest gleba. W polskim klimacie, z wilgotnymi zimami, przepuszczalne podłoże z dodatkiem żwiru lub kompostu zwykle decyduje o tym, czy chryzantemy przezimują. Warto też pamiętać o kalendarzu: sadzenie jesienią lub wiosną, wiosenne porządki na początku kwietnia i odmładzanie kęp co kilka lat to proste nawyki, które zapewniają roślinom zdrowy wzrost przez kolejne sezony.
Najczęstsze pytania
Kiedy kwitną chryzantemy ogrodowe?
Chryzantemy ogrodowe kwitną zwykle w październiku i listopadzie, a kwitnienie trwa kilka tygodni. Dzięki temu są jedną z ważniejszych roślin w jesiennym ogrodzie.
Czy chryzantemy ogrodowe przezimują w gruncie?
Tak, wiele odmian zimuje w gruncie, a przykładem jest „Isabellarosa”. Kluczowe jest jednak, aby gleba była przepuszczalna, bo mokra ziemia zimą najbardziej im szkodzi.
Jak rozmnożyć chryzantemy ogrodowe?
Najprościej rozmnaża się je odrostami korzeniowymi, sadząc je od września do listopada lub od kwietnia do maja. Młode rozetki bez korzeni należy podlewać przez 2–3 tygodnie, aż się ukorzenią.
Które chryzantemy nie wymagają podpierania?
Odmiany o sztywnych pędach, takie jak „Poesie” i „Cousin Joan”, zwykle nie potrzebują podpór. Wysokie odmiany, na przykład „Romantica”, która osiąga ponad 200 cm, wymagają wsparcia.
Kiedy wiosną przeprowadzić porządki przy chryzantemach?
Porządki warto zacząć na początku kwietnia, wycinając stare pędy przy samej ziemi. Kęp odmładza się co kilka lat, dzieląc ją szpadlem.
Na podstawie: Zielony Ogródek Portal. Tekst opracowany redakcyjnie.